Czym są kontakty z dzieckiem?

W myśl art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Obowiązek ten dotyczy zatem także tych sytuacji, gdy któryś z rodziców został pozbawiony władzy rodzicielskiej lub też gdy władza rodzicielska została ograniczona.

Przyjmuje się, że obowiązek ten ma zapewnić dziecku, żyjącemu w rozłące z jednym lub obojgiem rodziców, możliwość utrzymywania z nimi regularnych i bezpośrednich kontaktów.

Na czym polegają kontakty z dzieckiem?

Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności:

• przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu),

• bezpośrednie porozumiewanie się,

• utrzymywanie korespondencji,

• korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.

Ustalając formę kontaktów rodzica z dzieckiem należy brać pod uwagę przede wszystkim dobro dziecka. Forma kontaktów powinna być dostosowana do wieku dziecka, poziomu jego rozwoju, potrzeb emocjonalnych oraz relacji i więzi rodzica z dzieckiem.

Zasady określania kontaktów rodziców z dzieckiem

Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – w sytuacji, gdy dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia.

W przypadku, gdyby rodzice nie mogli dojść do porozumienia w zakresie zasad utrzymywania kontaktów rodzica żyjącego w rozłące w dzieckiem, wówczas sprawę rozstrzyga sąd opiekuńczy na wniosek np. jednego z rodziców. Z wnioskiem może wystąpić do sądu zarówno rodzic żyjący w rozłące, jak i ten rodzic, u którego dziecko przebywa na co dzień.

Sądem właściwym dla rozpatrzenia sprawy jest sąd rejonowy, w którego okręgu dziecko posiada miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. W niektórych przypadkach kwestia kontaktów rodzica z dzieckiem rozstrzygana jest także w ramach postępowania rozwodowego przez sąd okręgowy prowadzący sprawę o rozwód.

Powyższe zasady dotyczące określania zasad kontaktów rodziców z dzieckiem stosuje się odpowiednio także w sytuacji, gdy dziecko nie przebywa u żadnego z rodziców, a pieczę nad nim sprawuje opiekun lub gdy zostało umieszczone w pieczy zastępczej.

Ograniczenie kontaktów rodziców z dzieckiem

Przepisy przewidują, że jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy ograniczy utrzymywanie kontaktów rodzica z dzieckiem.

Sąd opiekuńczy może w szczególności:

• zakazać rodzicowi spotykania się z dzieckiem;

• zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu;

• zezwolić na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd;

• ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość lub też

• zakazać rodzicowi porozumiewania się na odległość z dzieckiem.

Zakaz utrzymywania kontaktów rodziców z dzieckiem

W sytuacji, gdy utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza, sąd wyda orzeczenie o zakazie utrzymywania kontaktów. Dotyczy to przykładowo sytuacji, w których dalsze utrzymywanie kontaktów dziecka z rodzicem może skutkować dla dziecka utratą zdrowia lub życia albo też może negatywnie wpłynąć na rozwój dziecka.
Sąd opiekuńczy, orzekając zakaz utrzymywania kontaktów z dzieckiem nie określa, jak długo ten zakaz ma trwać. Ważne jest jednak, że sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.

Warto również podkreślić, że Sąd opiekuńczy, orzekając w sprawie kontaktów z dzieckiem, może zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń.

W razie dalszych pytań zapraszamy do skorzystania z bezpłatnej pomocy, udzielanej w Punktach Nieodpłatnej Pomocy Prawnej oraz Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego, zlokalizowanych w Pleszewie, Dobrzycy, Choczu, Czerminie, Gizałkach oraz Gołuchowie. Więcej informacji znajdą Państwo na stronie internetowej Starostwa Powiatowego w Pleszewie.

Porada została przygotowana przez radców prawnych z Fundacji Auditorium z siedzibą we Wrześni, która w 2024 roku w ramach realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej prowadzi punkty Nieodpłatnej Pomocy Prawnej oraz Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego na terenie Powiatu Pleszewskiego (zadanie finansowane z dotacji celowej budżetu Państwa).