Książka „Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historya szlachecka z 1811–1812 r. z illustracyami E. M. Andriollego.” pochodzi z 1882 roku. Trafiła do zbiorów Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie w 1991 roku.
- To arcydzieło literatury polskiej zostało wydane we Lwowie nakładem renomowanej Księgarni F. H. Richtera (H. Altenberg). Oprawę wykonano w uznanym lipskim warsztacie introligatorskim Buchbinderei Hübel & Denck. Wystawa jednego obiektu to forma, która pozwala skupić uwagę zwiedzających na wyjątkowości i historii konkretnego dzieła. Prezentowany egzemplarz epopei Adama Mickiewicza to nie tylko rarytas bibliograficzny, ale także świadectwo historii, kultury i tożsamości narodowej. Wydanie lwowskie jest drugim albumowym wydaniem dzieła Mickiewicza, przygotowanym przez Hermana Altenberga, sławnego wydawcę, który szczególny nacisk kładł na jakość publikacji. Księga posiada 294 karty i została opracowana jako luksusowa księga folio z bogatym wyposażeniem graficznym. Ilustracje, inicjały oraz winiety wykonał wybitny rysownik, ilustrator i malarz Michał Elwiro Andriolli, a drzeworyty wycinali najlepsi warszawscy ksylografowie z Andrzejem Zajkowskim na czele. Lwowski „Pan Tadeusz” zawiera w sumie 58 elementów ilustracyjnych, a jego tekst nie został ocenzurowany - wyjaśnia OKL Gołuchów.
Eksponat został ostatnio odrestaurowany. Prace polegały m. in. na naprawie ubytków, wzmocnieniu oprawy itp.
- Konserwacji zachowawczej oraz restauracji podjęła się mgr Dominika Popiołek, dyplomowany konserwator dzieł sztuki w Muzeum Etnograficznym w Toruniu. Objęły one m. in.: demontaż Księgi na blok i oprawę, oczyszczanie mechaniczne i chemiczne, naprawę ubytków, rekonstrukcję szycia oraz kapitałek, odbudowę i wzmocnienie oprawy, a także wykonanie pudła ochronnego do bezpiecznego przechowywania. Prace wykonano z pełnym poszanowaniem historycznego charakteru obiektu oraz zasad odwracalności, zgodnie ze sztuką konserwacji. Dzięki temu Księga, jako wybitny przykład literackiego dziedzictwa i kunsztu sztuki ilustracyjnej oraz introligatorskiej, może być nadal bezpiecznie eksponowana i udostępniana gościom Muzeum Leśnictwa Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie - dodaje Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie.
Do 31.08.2026 r. egzemplarz ma być prezentowany na wystawie czasowej. Później wróci na ekspozycję stałą w Muzeum Leśnictwa.
